MULTİPL SKLEROZ

Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminde plak oluşumu ile karakterize, nedeni çok iyi bilinmeyen bir hastalıktır. Bu hastalıkta beyin ve omurilikte birden fazla bölgede yerleşmiş plaklar görülmektedir. Plaklar merkezi sinir sistemi beyaz cevherindeki sinir liflerini saran myelin kılıfında harabiyet sonucunda oluşmaktadır. Bulgular ise bu plakların yerleşim yerleri ile ilgili olarak çok çeşitlidir.

Semptomlar en sık olarak 20-40 yaşları arasında başlar. Kadınlarda erkeklere oranla daha sık rastlanmaktadır.

Nedeni çok iyi bilinmemekle birlikte belli coğrafi bölgelerde daha fazla rastlanmaktadır. Özellikle Kuzey Avrupa, Kuzey Amerika, Güney Kanada'da sık görülürken Japonya, Çin, Latin ve Güney Amerika'da az rastlanır. Ekvatorun yerli halkında hemen hiç görülmez. MS'in sosyoekonomik düzeyi yüksek olan toplumlarda sık görüldüğü kuramı henüz ispatlanamamıştır.

Ailesel yatkınlık ve genetik nedenler de hastalığın ortaya çıkışında etkili gibi görünmektedir.

Hastaların yarısında başlangıç bulgusu kol ve bacaklarda his kaybı ve güçsüzlük şeklindedir. Karıncalanma hissi ve felç görülebilir. Bir kısım hastada ani gelişen kısmi veya tam görme kaybı olabilir.

Omurilik tutulumuna bağlı günler içinde gelişen bacaklarda güçsüzlük, gövdede duyu kaybı ve idrar kaçırma veya tutamama olabilir.

Bazı hastalarda beyin sapı ve beyincik tutulumuna bağlı olarak yürürken dengesizlik, konuşma bozukluğu, çift görme, baş dönmesi, kusma görülebilir.

Ayrıca hastalarda yorgunluk ve bazen eşlik eden psikiyatrik hastalıklar özellikle de depresyon izlenmektedir.

MS çoğu hastada atak ve iyileşme dönemleri ile karakterize bir hastalıktır. Tekrarlayıcı ataklar sonucunda bazen nörolojik bulgular tamamen düzelmeyip kalıcı olabilir. İlerleyen dönemlerde hasta yatağa bağımlı hale gelebilir.

Tanı koymada hastadan alınan hikaye ve nörolojik muayene bulguları önemlidir. Tanıyı teyid edebilmek için bazı laboratuar tetkiklerine ihtiyaç duyulur. Bunlardan en önemlisi manyetik rezonans görüntülemedir (MRG). Beyin ve omurilikte plakların görülmesi tanıyı destekler. Bilgisyarlı tomografi, plakları gösteremediğinden MS tanısında yeri yoktur.

Beyin omurilik sıvısında protein yükselmesi, immünglobulin G indeksi artışı ve oligoklonal bant varlığının gösterilmesi de tanıya yardmcı olur. Bazı hastalarda görsel uyarılmış potansiyel çalışması (VEP) yapılması gerekebilir.

MS'de henüz günümüzde hastalığı tamamen ortadan kaldırabilecek bir tedavi yoktur. Ataklarda akut dönemde kortizon tedavisi uygulanmaktadır, iyileşme hızına etkilidir.

Atak dönemleri dışında atakların oluş sıklığını azaltmak amacıyla interferonlar ve glatiramer asetat da tedavide kullanılmaktadır. Plazma değişimi ve immünglobulin uygulanması ile yapılan tedavi çalışmalarının sonuçları henüz yeterli değildir.

Tedaviye yanıt ermeyen ve sürekli kötüleşme gösteren hastalarda ise kanser tedavisinde de kullanılan bağışıklık sistemini baskılayıcı bazı ilaçların etkili olduğu ileri sürülmektedir.

Günümüzde MS'in nedeni henüz tam olarak bilinmemekte ve bu nedenle halen kesin bir tedavi uygulanamamaktadır. Gelişmiş görüntüleme tekniklerinin kullanımı ile MS tanısı koymak daha kolaylaşmıştır. MS nedenini aydınlatmaya ve tedavi amaçlı yeni ajanların kullanımına yönelik yürütülmekte olan çok sayıda çalışmanın sonuçları umut vericidir.

Daha fazla bilgi için
Prof.Dr.Nezih Yücemen ile görüşülmesi uygundur
Tel: 0312-31033333/2215
E-mail: yucemen@medicine.ankara.edu.tr